Жыццё

Матэматыка пельменяў

2 лістапада 20263 хв чытання

Сёння я нечакана адчуў фрустрацыю: не праз чалавека, не праз з’яву прыроды, а праз самае чыстае і прыгожае, што ў нас ёсць, – пельмень.

Прывезлі мне пельмені прыкладна сантыметр у дыяметры. На фатаграфіі я гэтай асаблівасці не заўважыў, бо замаўляў самыя звычайныя пельмені, без намеру ўдзельнічаць у іх мініяцюрызацыі.

Вару я, лаючыся, гэтую драбязу, і тут мяне азарыла: пры памяншэнні пельменя суадносіны мяса і цеста змяняюцца. Прычым у зусім непажаданы бок. То-бок вашага пакорлівага слугу самым непрыстойным чынам падманулі!

Разрэзы пельменяў дыяметрам 20 і 10 мм на агульнай міліметровай сетцы. Пры таўшчыні цеста 2 мм дыяметры начынкі роўныя 16 і 6 мм.

Матэматыка простая, сачыце за рукамі гэтых спрытнюг: памяншаем лінейныя памеры ўдвая – плошча паверхні памяншаецца ў чатыры разы, а аб’ём у восем. Але ж цеста ніхто не абавязаны раскочваць удвая танчэй разам з пельменем! І тут у спажыўца і пачынаюцца цяжкасці.

Булён унутры я асобна не ўлічваю: лічым сыры пельмень, шчыльна запоўнены начынкай. Усё, што адбываецца з ім у рондалі, пакуль пакінем без расследавання.

Для разліку прымем пельмень за шар, такі сабе сферычны пельмень у вакууме. Дыяметр абазначым D, таўшчыню цеста t. Тады аб’ём усяго пельменя:

V_{пельменя} = \frac{π D^{3}}{6}

Дыяметр начынкі меншы за дыяметр пельменя на дзве таўшчыні цеста. Таму ў формулу аб’ёму начынкі замест D падстаўляем D − 2t:

V_{начынкі} = \frac{π {(D - 2 t)}^{3}}{6}

Доля начынкі атрымліваецца такая:

f = \frac{V_{начынкі}}{V_{пельменя}} = {(\frac{D - 2 t}{D})}^{3}

Таўшчыню цеста я, праўда, не вымяраў. Дапусцім, два міліметры, то-бок t = 0,2 см. У двухсантыметровага пельменя:

f = {(\frac{2 - 0,4}{2})}^{3} = 0,512

51,2% начынкі па аб’ёме. Пакуль жыць можна, мяса ў цэлым пакладзена як належыць – больш за палову.

Цяпер возьмем пельмень дыяметрам адзін сантыметр:

f = {(\frac{1 - 0,4}{1})}^{3} = 0,216

21,6% начынкі па аб’ёме. Астатняе цеста. Цеста! ЦЕСТА! Замоўляючы пельмені, я ўсё ж разлічваў на больш дзейны ўдзел курыцы.

А плачу я (і вы, дарэчы, таксама) за кілаграм. Мне, вядома, пакладуць больш пельменяў, але ў штуках. Толькі колькасць асобных выпадкаў прысутнасці мяса мяне хвалюе значна менш, чым яго агульная маса. Можна ж і зусім дробна наляпіць. Будуць крупы з успамінамі пра мясны водар, такія сабе чыпсы з водарам курыцы, з дзяцінства.

Я неадкладна западозрыў эканамічную падаплёку і палез лічыць, колькі вытворца на гэтым выйграе.

Для грубай ацэнкі прымем шчыльнасць мяса і цеста аднолькавай, каб долі аб’ёму лічыць долямі масы. Цеста ацэнім у 11 рублёў за кілаграм, курыны фарш у 18. Тады кілаграм двухсантыметровых пельменяў абыдзецца па інгрэдыентах у:

C_{2 см} = 0,512 \times 18 + 0,488 \times 11 \approx 14,58 руб.

А кілаграм сантыметровых:

C_{1 см} = 0,216 \times 18 + 0,784 \times 11 \approx 12,51 руб.

Атрымліваецца прыкладна два рублі эканоміі з кілаграма. Паводле нашых умоўных цэн і ўмоўнай будовы пельменя.

Я разлічваў раскрыць больш істотны падман, а так атрымліваецца, што ўзровень майго абурэння аказаўся крыху вышэйшым за рэальную праблему, ну, прынамсі, эканамічна. Потым падумаў, што гэтую драбязу яшчэ трэба вырабіць. У кожны пельмень прымудрыцца пакласці начынку, заляпіць, нічога па дарозе не згубіць. Магчыма, увесь выйгрыш на мясе там і застаецца. Тэхналогію вытворчасці я, праўда, не вывучаў. У мяне ўсё ж быў абед, а не выязная праверка, як у нармальнага псіхічна здаровага чалавека.

Матэматыка здаровага чалавека і пісьменніка!

Яшчэ на палях

Вільня, сад і крыху электрычнасці

Музыка, схаваная ў пераплёце